CEPEJ 2014 RAPORUNA İLİŞKİN MÜSTEŞAR SUNUŞU


CEPEJ tarafından hazırlanan “2014 Yılı Avrupa Yargı Sistemleri Raporu”nu hukuk camiamızın bilgisine sunmaktan memnuniyet duymaktayız.

Günümüzde karşılaştırmalı hukukun önemi artmış ve uygulama alanı büyük ölçüde genişlemiştir. Hukuk sistemlerini karşılaştıran, kurumsal yapılanmaları inceleyen, uyuşmazlıkların nasıl ve hangi usullerle çözüldüğünü araştıran karşılaştırmalı hukuk, artık yalnızca hukuk politikalarının belirlenmesinde değil, hukukun uygulanmasında da kaynak olarak kabul edilmektedir.

Karşılaştırmalı hukukun yardımı ile dünya genelindeki hukukî gelişimin açıklanıp yorumlanması mümkün olabilmektedir. Bu hukuk dalı başlangıçtan itibaren zaten büyük ölçüde bunu amaçlamış ve çalışmalar bu doğrultuda yürütülmüştür. Ama günümüzde normlar önemli ölçüde birbirine yaklaşmıştır. Farklılıklar normların nasıl uygulandığı ve yorumlandığı noktasında toplanmaktadır. Bu durum karşılaştırmalı hukuk çalışmalarını uygulamacılar için de önemli bir enstrüman haline getirmektedir.

Geçen yüzyıldan bu yana ülkelerin hukuk sistemleri giderek daha fazla birbirlerine yaklaşmıştır. Temel hak ve özgürlüklerin gelişmesi, insan haklarının uluslararası düzeyde koruma mekanizmalarına kavuşturulması da belirtilen dönemde yaşanan gelişmelerdendir. Hukukun genel ilkelerinin somutlaşması ve gelişmesi milletler arası toplumun kazanımlarından biri olmuştur. Hukukun genel ilkelerinin somutlaştırılmasında ve bu ilkelere ülkelerin aynı duyarlılıkla yaklaşmasının sağlanmasında Uluslararası Kuruluşların katkısı büyük olmuştur. Avrupa Konseyi ve Konseyin bir kuruluşu olan Avrupa Adaletin Etkinliği Komisyonu bu kuruluşların en önemlilerindendir.

Hukukî kurum ve normların bazı parçalarının mikro düzeyde incelemesi sistemlerin bir bütün halinde analizini sağlayamamaktadır. CEPEJ Raporları Avrupa hukuk düzenlerindeki uygulamaları makro düzeyde karşılaştırmalı olarak incelenmekte ve mukayese etmektedir. Raporların büyük ölçüde makro düzeyde hazırlanmış olması hukuk düzenlerinin bir bütün olarak kavranabilmesini sağlamaktadır. Raporlar Avrupa Konseyine üye 47 ülkenin yargı sisteminin birçok yönünü kapsamaktadır.

Hukuk sistemimizde iktibas dönemi kapanmıştır. Bugün için hukuki kurumlarımız büyük oranda belirli bir olgunluğa ulaşmıştır. Ama diğer ülkelerden örnek alınacak kurum sürekli vardır ve var olacaktır. Bu akılcılığın bir sonucudur ve uluslararası toplumun bir parçası olmaktan kaynaklanmaktadır.

Gerek ulusal gerekse uluslararası, bilimsel, ticari, ekonomik ve toplumsal değişimler hukukî sorunların çözümünde geleneksel yöntemlerin yetersiz kalması sonucunu doğurmuştur. Ülkeler sistemlerini yenilikler getirerek sürekli geliştirmektedir. Karşılaştırmalı hukuk araştırmaları ile elde edilen bilgiler çözüm zenginliğini beraberinde getirmektedir.

Günümüzde uluslararası ilişkiler ve bunun bir sonucu olarak yabancı hukuklarla ilişki gittikçe artmıştır. Sistemler hakkında bilgi sahibi olunması politika belirleyen kurumlar için olduğu kadar hukukçular için de bireysel bir zorunluluk olmuştur.

Ülkemiz son yıllarda adalet sistemini geleceğe hazırlamak için önemli reformlar gerçekleştirmektedir. Bu kapsamda gerek yargı kamuoyunun, gerekse akademik dünyanın gündemine, sürekli yeni kavramlar ve müesseseler girmektedir. Tüm bunlar ülkemizde yürütülen çalışmaların çok yönlü karakterini giderek daha da güçlendirmektedir. Bu kapsamda uluslararası ve ulusal gelişmelerin yakından izlenmesi yargı kurumlarının refleksi haline gelmiştir.

Ülkemiz birçok uluslararası kuruluşun ilk üyelerindendir. Yani uluslararası toplumun bir parçası olma isteği birçok ülkeden önce ortaya konulmuştur. İçinde bulunduğumuz süreç ise uluslararası toplumun parçası olmanın gereğinin geçmişe kıyasla oldukça yoğun biçimde yerine getirildiği bir süreç olmuştur. Avrupa Birliğine üyelik süreci de bunun bir parçasıdır.

Adalet Bakanlığı, uluslararası kuruluşlar nezdindeki çabalarını ve varlığını artırarak, uluslararası adalet camiasının kazanımlarından daha fazla faydalanmak çabası içerisindedir. CEPEJ Raporları bunun araçlarından biri olarak önem taşımaktadır.

Başta Raporun hazırlanmasında emeği geçen CEPEJ uzmanları olmak üzere çeviri ve çeviri sonrası redaksiyonda emeği geçenlere teşekkür eder raporun yararlı olmasını dilerim.

Basri Bağcı

Hâkim

Adalet Bakanlığı Müsteşar V.